อาคารสูง และ อาคารขนาดใหญ่พิเศษ" ตาม พ.ร.บ. ควบคุมอาคาร ที่เจ้าของอาคารต้องรู้

รายละเอียด:

เมื่อพูดถึง "อาคารสูง" และ "อาคารขนาดใหญ่พิเศษ" ไม่ว่าจะเป็นคอนโดมิเนียม โรงแรม อาคารสำนักงาน ศูนย์การค้า หรือโรงพยาบาล สิ่งสำคัญที่สุดที่ไม่อาจมองข้ามได้คือ "ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของผู้ใช้อาคาร" เนื่องจากเป็นอาคารที่มีผู้ใช้งานหนาแน่นและมีโครงสร้างทางสถาปัตยกรรมที่ซับซ้อน หากเกิดเหตุเพลิงไหม้ การอพยพหนีไฟจะทำได้ยากกว่าอาคารทั่วไปหลายเท่า

ด้วยเหตุนี้ พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 จึงได้ออกกฎกระทรวงควบคุมมาตรฐานความปลอดภัยด้านอัคคีภัยไว้อย่างเข้มงวด โดยเฉพาะ "ระบบสัญญาณเตือนไฟไหม้" (Fire Alarm System) ในบทความสัปดาห์นี้ บริษัท เมก้า แพลนเน็ต จำกัด จะพาเจ้าของอาคาร ผู้บริหารนิติบุคคล และเจ้าหน้าที่ความปลอดภัย (จป.วิชาชีพ) มาเจาะลึกนิยามตามกฎหมาย และข้อกำหนดที่ต้องปฏิบัติตามอย่างถูกต้อง 100% กัน

================================================
1. เช็คด่วน! อาคารของคุณเข้าข่าย "อาคารสูง" หรือ "อาคารขนาดใหญ่พิเศษ" หรือไม่?
================================================
ตามกฎหมาย พ.ร.บ. ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 ได้นิยามลักษณะอาคารไว้ดังนี้:

🏢 1. อาคารสูง
หมายความว่า "อาคารที่บุคคลอาจเข้าอยู่หรือใช้สอยได้ โดยมีความสูงตั้งแต่ 23.00 เมตรขึ้นไป"
- เกณฑ์การวัดความสูง: ให้วัดจากระดับพื้นดินที่ก่อสร้างถึงพื้นดาดฟ้า
- กรณีอาคารทรงจั่วหรือปั้นหยา: ให้วัดจากระดับพื้นดินที่ก่อสร้างถึงยอดผนังของชั้นสูงสุด
(ความสูง 23 เมตร เทียบเท่าประมาณอาคารพักอาศัยหรือสำนักงานตั้งแต่ 7 - 8 ชั้นขึ้นไป)

🏢 2. อาคารขนาดใหญ่พิเศษ
หมายความว่า "อาคารที่ก่อสร้างขึ้นเพื่อใช้อาคารหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารเป็นที่อยู่อาศัย หรือประกอบกิจการประเภทเดียวหรือหลายประเภท โดยมีพื้นที่รวมกันทุกชั้น หรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันตั้งแต่ 10,000 ตารางเมตรขึ้นไป"
(เช่น ห้างสรรพสินค้า ศูนย์ประชุม คอนโดมิเนียมขนาดใหญ่ หรือโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่)

🏢 3. อาคารขนาดใหญ่ (เพื่อความเข้าใจที่ชัดเจนยิ่งขึ้น)
หมายความว่า "อาคารที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นหรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันเกิน 2,000 ตารางเมตร" หรือ "อาคารที่มีความสูงตั้งแต่ 15 เมตรขึ้นไป และมีพื้นที่รวมกันทุกชั้นหรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันเกิน 1,000 ตารางเมตร แต่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร" (ซึ่งจะอยู่ภายใต้การควบคุมของกฎกระทรวงฉบับที่ 39 พ.ศ. 2537)

================================================
2. กฎกระทรวงฉบับที่ 33 vs กฎกระทรวงฉบับที่ 50 อาคารของคุณต้องยึดฉบับไหน?
================================================
สำหรับอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษ กฎหมายที่ควบคุมหลักคือ กฎกระทรวงฉบับที่ 33 (พ.ศ. 2535) และ ฉบับที่ 50 (พ.ศ. 2540) ซึ่งบังคับใช้ตามช่วงเวลาที่ขออนุญาตก่อสร้าง ดังนี้:

📅 กฎกระทรวงฉบับที่ 33 (พ.ศ. 2535):
บังคับใช้กับอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษ ที่ "ยื่นขออนุญาตก่อสร้างตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2535 จนถึงปัจจุบัน"

📅 กฎกระทรวงฉบับที่ 50 (พ.ศ. 2540):
เป็นการปรับปรุงข้อกำหนดให้ครอบคลุมและมีความปลอดภัยทันสมัยยิ่งขึ้นจากกฎกระทรวงฉบับที่ 33 ที่ "ยื่นขออนุญาตก่อสร้างตั้งแต่วันที่ 12 พฤศจิกายน 2540 จนถึงปัจจุบัน"

================================================
3. ข้อกำหนดสำคัญตามกฎหมาย (ข้อ 16): ระบบสัญญาณเตือนไฟไหม้ต้องมีอะไรบ้าง?
================================================
ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 33 และ 50 ใน "ข้อ 16" ได้ระบุข้อบังคับสำคัญไว้ชัดเจนว่า:

"ในอาคารสูงหรืออาคารขนาดใหญ่พิเศษ ต้องมีระบบสัญญาณเตือนไฟไหม้ทุกชั้น" โดยระบบสัญญาณเตือนไฟไหม้อย่างน้อยต้องประกอบด้วย 2 ส่วนสำคัญ ดังนี้:

🔔 1. อุปกรณ์ส่งสัญญาณเพื่อให้หนีไฟ (Alarm Notification Devices):
ต้องสามารถส่งเสียงหรือสัญญาณเตือนภัยให้คนที่อยู่ในอาคาร "ได้ยินหรือทราบอย่างทั่วถึง" ทุกชั้นและทุกพื้นที่ เช่น:
- กระดิ่งเตือนภัย (Fire Alarm Bell) หรือ ไซเรนเสียงเตือนภัย (Electronic Sounder)
- อุปกรณ์สัญญาณไฟกระพริบเตือนภัย (Strobe Light) สำหรับพื้นที่ที่มีเสียงเครื่องจักรดัง หรือเพื่อช่วยเหลือผู้บกพร่องทางการได้ยิน

🚨 2. อุปกรณ์แจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Initiating Devices) ซึ่งกฎหมายระบุว่าต้องมีครบทั้ง 2 ระบบ:
- ระบบแจ้งเหตุอัตโนมัติ (Automatic Initiating Devices): เช่น อุปกรณ์ตรวจจับควัน (Smoke Detector), อุปกรณ์ตรวจจับความร้อน (Heat Detector) หรือ Flame Detector เพื่อตรวจจับเพลิงไหม้ได้รวดเร็วที่สุดตั้งแต่ระยะเริ่มเกิดควัน
- ระบบแจ้งเหตุที่ใช้มือ (Manual Station / Manual Call Point): เช่น ปุ่มกดแจ้งเหตุเพลิงไหม้ด้วยมือ เพื่อให้ผู้ใช้อาคารที่พบเห็นเพลิงไหม้สามารถกดสัญญาณแจ้งเตือนได้ทันทีโดยไม่ต้องรอให้อุปกรณ์ตรวจจับทำงาน

================================================
4. สิ่งที่เจ้าของอาคารและผู้ดูแลอาคารต้องตรวจสอบ (Action Checklist)
================================================
เพื่อให้มั่นใจว่าอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษของคุณปฏิบัติตามกฎหมายและปลอดภัยสูงสุด ควรตรวจสอบหัวข้อต่อไปนี้:
1. มีการติดตั้งอุปกรณ์แจ้งเหตุและส่งสัญญาณเตือนไฟไหม้ครบ "ทุกชั้น" และครอบคลุมทุกจุดอับหรือไม่
2. ตู้ควบคุมระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm Control Panel - FACP) อยู่ในห้องควบคุมที่มีเจ้าหน้าที่ดูแลตลอด 24 ชั่วโมง หรือมีระบบแจ้งเตือนฉุกเฉินหรือไม่
3. มีการเชื่อมต่อสัญญาณกับระบบควบคุมอาคารอื่น ๆ เช่น ลิฟต์ดับเพลิง (Fireman Lift), พัดลมอัดอากาศบันไดหนีไฟ (Pressurized Fan) และการสั่งหยุดระบบปรับอากาศ (HVAC) เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของควันไฟ
4. มีการจัดทำรอบการตรวจสอบ บำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และทดสอบระบบประจำปีตามมาตรฐานวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) และมาตรฐานสากล (NFPA 72) อย่างสม่ำเสมอ

================================================
ให้ "เมก้า แพลนเน็ต" ดูแลระบบแจ้งเหตุและดับเพลิงอาคารของคุณ
================================================
การติดตั้งและบำรุงรักษาระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ในอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษ ไม่ใช่เพียงเพื่อให้ผ่านเกณฑ์กฎหมายเท่านั้น แต่คือหัวใจสำคัญในการปกป้องชีวิตและทรัพย์สินที่มีค่ามหาศาล

บริษัท เมก้า แพลนเน็ต จำกัด (Mega Planet Co., Ltd.) ยินดีให้คำปรึกษา ออกแบบ จำหน่าย ตรวจเช็ค และติดตั้งระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) และระบบดับเพลิงอัตโนมัติครบวงจร โดยทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ ได้รับการรับรองมาตรฐานสากล ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 และ ISO 45001:2018

ติดต่อสอบถามและปรึกษาวิศวกรของเราได้ที่:
- โทรศัพท์: 02-986-5880-1, 096-778-0589
- แฟกซ์: 02-986-5886
- เว็บไซต์: www.megaplanet.co.th
- อีเมล: email@megaplanet.co.th